OC członków zarządu i Rad Nadzorczych Spółek Kapitałowych - Directors and Officers Liability Insurance D&O

Zarządzanie spółką pociąga za sobą dużą odpowiedzialność, a błędne decyzje mogą mieć bardzo dotkliwe konsekwencje finansowe dla osób wchodzących w skład organów spółek. Członkowie tych organów, zarówno na świecie jak i w Polsce, ponoszą bowiem osobistą odpowiedzialność całym swoim prywatnym majątkiem za szkody spowodowane uchybieniami przy wykonywaniu czynności wynikających z pełnionych funkcji wyrządzone spółce, akcjonariuszom oraz osobom trzecim. Warto więc pomyśleć o ochronie przed takimi roszczeniami.

Odpowiedzialność cywilnoprawna Członków Władz spółek za szkody wyrządzone spółce lub osobom trzecim wynika zarówno z przepisów powszechnie obowiązujących tj. z ​Kodeksu Spółek Handlowych, Kodeksu Cywilnego, przepisów ustaw szczególnych, np.: Ustawy o działalności gospodarczej, Ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, trzech ustaw z dnia 29 lipca 2005 r. regulujących obrót papierami wartościowymi (Ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi,  Ustawy o nadzorze nad rynkiem kapitałowym)  jak i regulacji wewnętrznych , wynikających z umowy lub statutu spółki.

Kwestie wzajemnego stosunku Kodeksu Spółek Handlowych i Kodeksu Cywilnego wyznacza reguła lex specialis derogat lege generali.

Wynika z niej, iż dla spółek handlowych przepisy Kodeksu Spółek Handlowych mają pierwszeństwo przed normami Kodeksu Cywilnego i tylko z braku szczególnego uregulowania w Kodeksie Spółek Handlowych stosuje się przepisy Kodeksu Cywilnego.

 

Nowa Ustawa z dnia 15 września 2000 r – Kodeks Spółek Handlowych określa charakter odpowiedzialności członków zarządu  spółek w trzech rozdziałach:

  • rozdział 7 działu I (Art. od 291 do 300) - Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (odpowiedzialność cywilnoprawna);

  • rozdział 8 działu II (Art. od 479 do 490) - Spółka Akcyjna (odpowiedzialność cywilnoprawna);

  • Tytuł V (Art. od  585 do 595) – przepisy karne.

 

Odpowiedzialność Członków Władz oparta jest o zasadę winy. Doktryna prawnicza określa trzy postaci winy:

  • wina umyślna - sprawca świadomie chce wyrządzić drugiemu szkodę;

  • wina umyślna - sprawca świadomie godzi się na powstanie skutku w postaci szkody po stronie drugiego podmiotu;

  • wina nieumyślna (niedbalstwo) - sprawca nie dołożył należytej staranności, dokładności, skrupulatności, co sprawia, że osoba ta nie przewiduje skutków swojego zachowania, chociaż przy zachowaniu staranności skutki te może i powinna przewidzieć.

Istotną kwestią w przypadku odpowiedzialności członków władz spółek kapitałowych jest domniemanie winy wynikające z przepisów art. 293  

(sp. z o.o.) art. 483 (S.A), rozwiązanie podkreślające szczególną odpowiedzialność Członków Władz, odmienną od standardowej odpowiedzialności na zasadzie winy wynikającą z art. 415 Kodeksu Cywilnego (odpowiedzialność deliktowa), a zbliżoną do odpowiedzialności z art. 472 Kodeksu Cywilnego (odpowiedzialność kontraktowa).

Uwaga: odpowiedzialność wynikająca z KSH stanowi zbieg odpowiedzialności deliktowej i kontraktowej jednak domniemanie winy dotyczy obu rodzajów odpowiedzialności.

 

Odpowiedzialność członków władz spółek można podzielić na:

  • odpowiedzialność za czynności dokonane w fazie tworzenia spółki;

  • odpowiedzialność na etapie funkcjonowania spółki.

 

Odpowiedzialność za czynności dokonane w fazie tworzenia spółki:

  • Jeżeli członkowie zarządu umyślnie lub przez niedbalstwo podali fałszywe dane w oświadczeniu  że wkłady (wpłaty na akcie) na pokrycie kapitału zakładowego lub na podwyższony kapitał zakładowy zostały w całości wniesione  odpowiadają wobec wierzycieli spółki solidarnie ze spółką przez trzy lata od dnia zarejestrowania spółki lub zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego (art. 291 - sp. z o.o lub art. 479 -  S.A. )

  • Art. 292 (sp. z o.o.) i art. 480 (S.A.), w których brzmieniu wszystkie osoby, a więc także Członkowie Władz spółki, które biorą udział w procesie jej tworzenia, odpowiadają na zasadzie winy (umyślnej lub nieumyślnej) za szkody wyrządzone w związku z niedotrzymaniem postanowień przepisów prawa.

  • Art. 481 (S.A.), w którego brzmieniu wszystkie osoby, a więc także Członkowie Władz spółki, które biorą udział w procesie tworzenia spółki lub podwyższenia jej kapitału zakładowego, odpowiadają na zasadzie winy (umyślnej lub nieumyślnej) za szkody wyrządzone w związku z zapewnieniem sobie albo osobie trzeciej zapłaty nadmiernie wygórowanych, ponad wartość zbywczą, wkładów niepieniężnych lub nabywanego mienia, jak i wynagrodzenia albo korzyści szczególnie niewspółmiernych do oddanych usług.

 

Odpowiedzialność na etapie funkcjonowania spółki:

  • Art. 482 (S.A.) - wszystkie osoby, a więc także członkowie zarządu, odpowiadają, na zasadzie winy (umyślnej lub nieumyślnej), za szkody wyrządzone spółce przy badaniu jej sprawozdania finansowego;

  • Art. 293 (sp. z o.o.) lub art. 483 (S.A.), - członkowie zarządu, rady nadzorczej oraz likwidator odpowiadają za szkodę wyrządzoną spółce działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami statutu spółki, chyba że nie ponoszą winy (umyślnej lub nieumyślnej).

Kodeks Spółek Handlowych nakłada na członków zarządu szereg obowiązków, a zwłaszcza:

  • obowiązki wynikające z kierowania bieżącą działalnością spółki (art. 201 sp. z o.o.; art.368 S.A.);

  • reprezentowanie spółki (art. 204 sp. z o.o.; art. 372 S.A.)

  • odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki (art. 299 sp. z o.o.):

 

Pozostałe istotne uregulowania:

W przypadku, gdy działanie (zaniechanie) członka władz spółki spowodowało powstanie szkody po stronie spółki i można wykazać związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy szkodą, a działaniem (zaniechaniem) członka władz oraz, gdy to działanie (zaniechanie) zostało spowodowane niedochowaniem należytej staranności po stronie członka władz – będzie on odpowiadał przed spółką.

  • Art. 294 (sp. z o.o.) lub art. 485(S.A.), jeżeli szkodę wyrządziło kilka osób wspólnie, odpowiadają za szkodę solidarnie;

  • Tytuł V Ustawy Kodeks Spółek Handlowych w art. 585 - 595 reguluje odpowiedzialność karną Członków Władz spółek. Podkreślić należy, iż od tego rodzaju odpowiedzialności nie może zwolnić członka władz polisa ubezpieczeniowa. Jednakże polisa zapewnia pokrycie kosztów obrony co jest istotnym elementem odpowiedzialności ;

  • Spółka, podobnie jak inne osoby  (w tym Członkowie Władz) wymienione w art. 98 ustawy z dnia 29 lipca 2005 o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego obrotu oraz o spółkach publicznych, ponosi odpowiedzialności cywilną za szkody wyrządzone wskutek udostępnienia do publicznej wiadomości nieprawdziwej informacji lub przemilczenia prawdziwej informacji zarówno w prospekcie jak i później przy publikacji informacji bieżących i okresowych;

  • Ordynacja podatkowa 107/116 – solidarna odpowiedzialność Członków Zarządu własnym majątkiem za zobowiązania podatkowe nieskutecznie egzekwowane od spółki (nieskuteczna egzekucja może być również związana z zablokowaniem majątku spółki np. hipoteka, zastaw, cesja etc.).

  • Spółki kapitałowe: z. o.o. i akcyjne;

  • Spółdzielnie;

  • Spółki komandytowe , gdzie komplementariuszem jest spółka kapitałowa;

  • Fundacje;

  • Organizacje Państwowe

Możliwość wystąpienia roszczeń do Władz spółki rośnie wskutek złożoności transakcji (przejęcia, fuzje), dlatego należy mieć świadomość, iż mogą zaistnieć sytuacje, gdy Członkowie Władz spółki zostaną uznani za osobiście odpowiedzialnych za poniesione przez przedsiębiorstwo straty -odpowiedzialność solidarna zarządu art. 512 KSH. Narażenie na uczestnictwo w procesach o zaniedbanie swoich obowiązków może skutkować utratą reputacji czy majątku. Koszty obrony przed takimi roszczeniami, nawet gdyby zostały one ostatecznie odrzucone, będą bardzo wysokie (koszty reprezentacji prawnej, doradztwa, itp.

Zalety ubezpieczenia 

  • Dostosowanie warunków ubezpieczenia do polskiego systemu prawnego;

  • Brak udziałów własnych dla klientów ubezpieczanych na Zakres A i B  dla spółek z segmentu małych i średnich przedsiębiorstw ;

  • Obejmowanie ochroną całych grup kapitałowych na podstawie skonsolidowanych danych finansowych;

  • Obejmowanie standardową ochroną zaległości podatkowych dochodzonych w trybie art. 107 i 116 ordynacji podatkowej;

  • Automatyczne objęcie ochroną nowych spółek zależnych, bez limitu aktywów;

  • Pokrycie kosztów przygotowawczych do pełnej sumy gwarancyjnej;

  • Obejmowanie standardową ochroną kosztów awaryjnych obejmujących nie tylko koszty obrony ale również koszty postępowania przygotowawczego;

  • Stosowanie nawet 72 miesięcznego okresu dodatkowego dla ustępujących członków władz;

  • Objęcie rażącego niedbalstwa,

  • Dodatkowy zakres ochrony: Ubezpieczenie Kosztów Nadzwyczajnych, Ubezpieczenie Kosztów Obrony poprzedzającej wniesienie Roszczenia lub wszczęcie postępowania Urzędowego, Ubezpieczenie Kosztów Obrony w Postępowaniu urzędowym, kaucji i postępowania ekstradycyjnego, Kosztów Zaskarżenia, Ubezpieczenie Kosztów Naprawy Wizerunku oraz Ubezpieczenie Nadwyżkowych Kosztów Obrony;

  • Brak wyłączenia Roszczeń związanych z zanieczyszczeniem środowiska;

  • Szybka procedura opracowania oferty (maksymalnie 5 dni roboczych);

  • Bardzo konkurencyjne składki;

  • Profesjonalna likwidacja szkód.

Z życia wzięte przykłady roszczeń.

  • Po 10 latach byli szefowie spółki X zostali oskarżeni przez prokuraturę o działanie na szkodę spółki. Byli członkowie zarządu sprzedali nieruchomość należącą do spółki po bardzo zaniżonej wartości. Decyzja została podjęta przez Zarząd Spółki;

  • Władze MPK w mieście X planują złożyć doniesienie na swoich poprzedników w związku zakupem nowoczesnych tramwajów. Poprzedni zarząd dokonał nieprzemyślanego zakupu 15 nowoczesnych tramwajów, które jak się okazało nie nadają się do jazdy po torach tramwajowych miasta, a cała operacja w efekcie doprowadziła do wielomilionowego zadłużenia spółki;   

  • Opuszczenie stanowiska w zarządzie spółki kapitałowej nie gwarantuje zwolnienia z odpowiedzialności za jej długi w razie bankructwa. Zasadą jest, że jeśli egzekucja długu spółki jest  bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Przekonał się o tym Prezes pewnej spółki z o.o. Sąd ogłosił upadłość spółki w roku 2004. Długi spółki sięgały blisko 4 mln zł i są one w dalszym ciągu spłacane przez zarząd ze względu na nie dochowanie terminu zgłoszenia upadłości;

  • Byli członkowie zarządu pewnej firmy zostali oskarżeni przez Prokuraturę Okręgową o spowodowanie w 2001 roku szkody w majątku spółki przekraczającej 100 tysięcy PLN. Członkowie zarządu podjęli uchwałę o zakupie osobowego mercedesa za kwotę znacznie przekraczającą jego wartość rynkową. Mercedes kosztował 209 tys.PLN. Samochód był wcześniej użytkowany przez jednego z członków zarządu. Czyn byłych prezesów został zakwalifikowany jako przestępstwo ujęte w kodeksie spółek handlowych. Za czyn ten grozi kara do lat pięciu pozbawienia wolności i grzywna;

  • Wszyscy trzej członkowie urzędującego zarządu pewnej spółki giełdowej zostali skazani na kary od jednego roku i siedmiu miesięcy do dwóch lat więzienia w zawieszeniu i grzywny od 25 tyś PLN do 150 tyś PLN. Powodem wyroku było wyrządzenie firmie szkody majątkowej o dużych rozmiarach. Błędna decyzja polegała na sprzedaży spółki zależnej.      

 

Czy składka za polisę dla osoby objętej tym ubezpieczeniem stanowi jej dodatkowy przychód i winna być rozliczana w taki właśnie sposób?

kwestia ta powinna zostać wyjaśniona przez samą spółkę, w ramach konsultacji z doradcą podatkowym, albo  bezpośrednio w Urzędzie Skarbowym, który obsługuje spółkę jak również Urzędach Skarbowych, do których należą Członkowie Zarządu, Rady Nadzorczej czy Prokurenci, gdyż stanowiska Urzędów Skarbowych są różne:

Stanowisko Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie:  Zgodnie z art. 12 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wpłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za nie wykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone przez pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Do takich przysporzeń majątkowych zdaniem Urzędu należy zaliczyć wpłaconą przez spółkę składkę ubezpieczeniową za ubezpieczenie Członków Zarządu.    

Stanowisko Pierwszego Śląskiego Urzędu Skarbowego: w momencie gdy umowa ubezpieczenia jest bezimienna opłacane przez spółkę składki ubezpieczeniowe  nie stanowią  przychodu ubezpieczonych, więc nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Dla spółki nie stanowią również  kosztów uzyskania przychodu, ponieważ dotyczą odpowiedzialności Członków Władz spółki, a nie spółki. Takie samo stanowisko ma Sąd Administracyjny.

Na jakiej zasadzie  odpowiada Członek Władz zatrudniony na podstawie umowy o pracę?

Nie istnieje ograniczenie odpowiedzialności w przypadku Członków Zarządu zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego zatrudnienie członka zarządu w formie umowy o pracę nie ogranicza jego odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną spółce przez sprzeczną z prawem działalność, jeżeli wiąże się ona z zarządzaniem. Nie może więc on korzystać z dobrodziejstwa kodeksu pracy, który stanowi, że odszkodowanie od pracownika nie może przewyższać trzymiesięcznego wynagrodzenia.

Członek zarządu odpowiada prywatnym majątkiem za błędne decyzje, orzeczenie sądowe (sygn. IV CK 305/02 ).

roszczeniem, Allianz Polska pomaga również wynająć renomowane kancelarie prawnicze.

 

Ubezpieczenie skierowane jest również do spółdzielni, a wszelkie niezgodności zapisów w OWU odnoszących się wyłącznie do spółek kapitałowych mogą zostać zmienione w polisie. Istotne jest wskazanie, iż :

  • podobnie jak w przypadku odpowiedzialności Członków Władz spółek kapitałowych także i w tym przypadku zachodzi tzw. domniemanie winy;

  • odmiennie niż w przypadku spółek kapitałowych Członkowie Zarządów spółdzielni zatrudniani są na podstawie umowy o pracę albo powołania co skutkuje ograniczeniem odpowiedzialności do trzech pensji i odpowiedzialności jedynie za rzeczywiste straty (art. 115 i 119 kodeksu pracy).

 

Ubezpieczenie pokrywa wszelkie koszty obrony zdefiniowane w Art. 2 OWU (w zależności od zakresu z przedstawionej oferty):

”Koszty obrony, są to rozsądne i niezbędne koszty, opłaty i wydatki poniesione na obronę przed roszczeniem na których pokrycie Ubezpieczyciele wyraził pisemną zgodę przed ich poniesieniem. Obejmują one w szczególności następujące koszty:

- koszty pełnomocników prawnych;

- koszty postępowań (opłaty wpisy) włączając koszty postępowań przygotowawczych i wyjaśniających;

- koszty rzeczoznawców i ekspertów powołanych w związku z roszczeniem w tym doradców podatkowych.

- koszty obrony w sprawach karnych czy administracyjno - skarbowych.

- zaległości podatkowe z art. 116 (wcześniej klauzula nr 2) obecnie zapis Artykułu 4 §6 OWU

Wyłączone są z zakresu ochrony kary i grzywny, które stanowią rolę prewencyjną i nasze prawo nie pozwala na ich rekompensowanie przez instytucje ubezpieczenia. 

​Zarząd spółdzielni i Rada Nadzorcza odpowiadają na podstawie prawa spółdzielczego

(ustawa z dnia 16 września 1982 Dz.U.03.188.1848 z poźn. zm.)

Art. 58. [Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem] Członek zarządu, rady oraz likwidator odpowiada wobec spółdzielni za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami statutu spółdzielni, chyba że nie ponosi winy.

Art. 44. [Rada nadzorcza] Rada sprawuje kontrolę i nadzór nad działalnością spółdzielni.

Art. 48. [Zarząd] § 1. Zarząd kieruje działalnością spółdzielni oraz reprezentuje ją na zewnątrz.

§ 2. Podejmowanie decyzji niezastrzeżonych w ustawie lub statucie innym organom należy do zarządu.

 

Ponadto członków władz spółdzielni obowiązują przepisy z Części II a - Przepisy Karne

Art. 267a. [Działanie na szkodę spółdzielni] Kto, biorąc udział w tworzeniu spółdzielni lub będąc członkiem jej zarządu lub rady albo likwidatorem, działa na jej szkodę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5 i grzywnie.

Art. 267b. [Odpowiedzialność za niezgłoszenie wniosku o upadłość spółdzielni] Kto, będąc członkiem zarządu spółdzielni albo likwidatorem, nie zgłasza wniosku o upadłość spółdzielni pomimo powstania warunków uzasadniających upadłość spółdzielni, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Art. 267c. [Odpowiedzialność za niepoddanie spółdzielni lustracji] Kto, będąc członkiem organu spółdzielni albo likwidatorem wbrew przepisom ustawy:

- nie poddaje spółdzielni lustracji,

- nie udziela lub udziela niezgodnych ze stanem faktycznym wyjaśnień lustratorowi, nie dopuszcza go do pełnienia obowiązków lub nie przedkłada stosownych dokumentów,

- nie udostępnia członkom spółdzielni protokołu lustracji,

- nie zwołuje walnego zgromadzenia, zebrania przedstawicieli albo zebrań grup członkowskich poprzedzających zebranie przedstawicieli, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

Art. 267d. [Odpowiedzialność za ogłaszanie nieprawdziwych danych]

§ 1. Kto, będąc członkiem organu spółdzielni albo likwidatorem, ogłasza dane nieprawdziwe albo przedstawia je organom spółdzielni, władzom państwowym, członkom spółdzielni lub lustratorowi, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 2. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Ubezpieczenie, które proponujemy skierowane jest do Członków Władz w tym Zarządu, Rady Nadzorczej, prokurentów spółek/firm posiadających następującą formę prawną:

Odpowiedzialność członków władz spółdzielni

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now